Sinema salonları dağıtım tekellerinin ve ticari filmlerin istilasına uğrarken, belgeseller başta olmak üzere bağımsız politik filmlerin seyirciyle buluştuğu alanlar giderek daralıyor. Mevcut dünya düzeni ile derdi olan kültür emekçileri, sanatçılar, sinemacılar olarak kendi sözümüzü söyleyebileceğimiz, filmlerimizi paylaşacağımız alternatif mekanlara ihtiyaç duyuyoruz. Çoğu mücadeleyle geri kazanılmış, gerilla tarzı etkinliklere kapısı açık sinema salonları bize bu tür bir özgürlük alanı açıyor.

Yuvarlak masa toplantısında Buenos Aires'ten Dublin'e, Belgrad'dan Prizren'e dünyanın çeşitli kentlerindeki alternatif sinema salonu temsilcileri bir araya gelerek hikayelerini paylaşacak, küratoryal işbirliği olanaklarını araştıracak. Kendi yağında kavrulan bağımsız salonlar arasında tanışma, global düzeyde dayanışma ve film alışverişini hedefleyen bu özel buluşmaya ev sahipliği yaparken Emek Sineması'nı kurtarma mücadelemize de selam göndereceğiz.

Türkiye'de LGBTİ+'lara yönelik baskıcı politikalar, transların yaşam hakkını, beden özerkliğini ve ifade özgürlüğünü giderek daha doğrudan biçimde hedef alıyor. Son dönemde hormonlara erişimin zorlaştırılması ve cinsiyet uyum süreçlerine getirilen kısıtlamalar, bu hak ihlallerini daha görünür hale getiriyor.

Hormon destek süreci, translar için "keyfi bir tercih" değil; fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik halinin ayrılmaz bir parçası olarak tanımlanıyor. Bu sürece erişimin engellenmesi, bedenler ve yaşamlar üzerinde kurulan politik bir denetim biçimi olarak görülüyor. Bu nedenle hormona erişim, yalnızca bir sağlık meselesi değil, aynı zamanda temel bir insan hakkı olarak ele alınıyor.

Bu etkinlikte Hormon Hakkım Kolektifi, bu alanda mücadele eden aktivistler ve oluşumlarla birlikte Türkiye'de transların karşı karşıya kaldığı hak ihlallerini ve buna karşı geliştirilen dayanışma ve örgütlenme pratiklerini konuşacağız. Güvenilir bilgi üretimi, deneyim paylaşımı ve dayanışma ağlarının güçlendirilmesi üzerinden, daralan hak alanında kolektif mücadelenin imkânlarını tartışacağız.

Türkiye'de olduğu gibi Meksika'da da kadın cinayetleri, patriyarkal sistemin ürettiği yapısal bir şiddet biçimi olarak varlığını sürdürüyor. Cezasızlık politikaları, yasaların etkili biçimde uygulanmaması ve cinsiyetçi devlet politikaları, kadınlara yönelik şiddetin sürdürülmesinde belirleyici rol oynuyor. Buna karşı feminist hareketler, kadınların yaşam hakkını savunurken patriyarkal kapitalist sistemin ürettiği eşitsizlik ve şiddete karşı da yıllardır mücadele veriyor.

Bu etkinlikte, Ni Una Más / Bir Kişi Daha Eksilmeyeceğiz filminin yönetmeni Julia Hollander ile "Kadın Cinayetlerine Karşı Feministler"den aktivistler bir araya geliyor. Filmin ortaya çıkış ve yapım sürecinden hareketle, Meksika'da kadın cinayetlerine karşı yürütülen mücadeleyi ve Türkiye'de erkek şiddetine karşı sürdürülen feminist direnişi konuşacağız. Kadın cinayetlerinin neden politik bir mesele olarak ele alınması gerektiğini ve feminist mücadelenin sınırları aşan dayanışma imkânlarını birlikte tartışacağız.

Bu, "Rocío" (1980) adlı günyüzü göremeden yasaklanmış, kopyalarına el konularak sahneleri kesilmiş bir filmin ve sansürle açılan derin yaraların hikâyesidir. Filmin Endülüslü yönetmeni Fernando Ruiz Vergara bu yasaklamadan sonra bir daha film yapamadı, Portekiz'e taşınarak hayatının sonuna kadar sürgünde izole bir hayat yaşadı. Bir çok projeyi hayata geçirmeye, sinema kolektiflerinde aktif olmaya çalıştıysa da çabaları sonuçsuz kaldı. 2011 yılında vefat ettiğinde geride hiçbirini tamamlayamadığı sayısız senaryo ve film taslağı bıraktı. ("Direniş Bobinleri" bu yarım kalmışlığı anlatır.)

Sinemacı ve araştırmacı akademisyenler Concha Barquero-Alejandro Alvarado çiftinin hazırladığı sunum, izleyiciyi "Rocío"nun farklı versiyonları, Vergara'nın sansürle savaşı ve tamamlanmamış filmografisi içinde bir gezintiye çıkarmayı amaçlıyor. Çeşitli izler (görüntüler, belgeler ve hatta boşluklar) üzerinden yönetmenin yapılmamış filmlerinin potansiyeli hakkında kurgular yapmamıza imkan sunuyor. Tıpkı Portekiz'de katılımcı bir demokrasi kurmak isteyen Karanfil Devrimi'nin ünlü lideri Otelo Saraiva de Carvalho'nun -başarısız- siyasi projesini konu alan ancak finansal sıkıntılar yüzünden yine tamamlanamayan "Otelo a presidente" adlı proje gibi. Biri siyasi diğeri sinemasal alanda başarısızlıkla malul bu iki proje bizi, ana geçim kaynağı olarak turizm sektörünü temel almış, sömürüye dayalı bir ekonomik modele bağlı Güney Avrupa gerçeğine geri götürüyor.

İkilinin Vergara'ya saygı duruşu niyetiyle kurguladığı bu performatif sunum, ne acıdır ki, şimdi onu sahneye koyanlardan Concha Barquero'ya eşi Alejandro Alvarado tarafından bir anma etkinliği olarak gerçekleşiyor.

Çeyrek asırdır aktif üretim yapan Portekizli usta belgeselci ve sanatçı Susana de Sousa Dias, işlerinin çoğunda tarihin ve hafızanın diyalektiğinden yola çıkar. Filmlerinde arşiv belgelerini kullanırken, onların varsayılan masumiyetini ve objektifliğini de sorgular. Devletin diktatörlük dönemi arşivlerinden bulup çıkardığı siyasi tutsaklara ait portre fotoğrafları ile fotoğraftakilerin sözlü tanıklıklarını bir araya getirdiği, belgesel sinemanın klasikleri arasına giren "48" adlı filminde, arşiv kayıtlarını onları üretenlere karşı, başlangıçtaki fonsiyonlarını ters yüz ederek kullanabileceğimizi gösterir.

Sinema Dersi'nde beş filmiyle birlikte Documentarist'in bu yılki Onur Konuğu olan De Sousa Dias'la belgesel sinemanın hafıza ile kurduğu ilişki, imajların geçmişe dair algımızı belirlerken aynı zamanda bugünü etkilemeye devam etme biçimleri ve YZ çağında arşivsel görüntünün değişen konumu üzerine konuşacağız. Derse filmlerinden alınmış görüntüler eşlik edecektir.

Bu özel buluşmada İstanbul Halkların İklim Zirvesi (HİZ) Meclisi ile birlikte COP 31'in Ötesinde HİZ'i konuşuyor, belgeselin vereceği ilhamla seçenekleri tartışıyoruz.

Dünyanın en büyük iklim zirvesi olan COP'ların (Conference of the Parties) 31'incisi bu sene Türkiye'de yapılacak. Bugüne kadarki deneyimlerden bildiğimiz gibi bu zirveler, genel olarak büyük şirketlerin çıkarları doğrultusunda devletlerin aldığı kararlarla sonuçlanıyor. İklim krizinden doğrudan etkilenen halklar, yerel topluluklar ve yaşam savunucuları ise her zaman bu süreçlerin dışında bırakılıyor. Bu sebeple, iklim krizinden en çok etkilenenler; emekçiler, köylüler, kentliler, kadınlar, LGBTİ+ bireyler, hayvan ve ekoloji aktivistleri, akademisyenler, uluslararası halklar ile birlikte COP31'e alternatif bir Halkların İklim Zirvesi (HİZ) düzenlemek üzere hummalı bir hazırlık yürütüyor. Kasım ayında Antalya'da COP31'e paralel olarak gerçekleşecek zirvenin hazırlık sürecini konuşmak, deneyimleri paylaşmak ve tabandan yükselen iklim adaleti talebini dillendirmek üzere, organizasyonun bileşenlerinden İstanbul HİZ Meclisi ile bir araya geliyoruz. Forum öncesinde, Lübnan'da sürdürülebilir tarım için mücadele eden Buzuruna Juzuruna (Tohumlarımız Köklerimizdir) inisiyatifinin hikâyesini anlatan ilham verici belgeseli birlikte izleyeceğiz.