Bu yıl 18. yaşını kutlayan Documentarist İstanbul Belgesel Günleri, 14-19 Haziran tarihleri arasında “Belgesel şenliği 18 yaşında!” sloganıyla gerçekleşti. Festival, İstanbul’daki beş ana mekanın yanı sıra kente yayılan çeşitli etkinliklerle altı gün sürdü ve bir seçkisini de aynı hafta Gaziantep’teki izleyicilerle buluşturdu. Kanada, Hollanda, Brezilya ve İsveç Başkonsoloslukları, Litvanya Elçiliği, Macar Kültür Merkezi desteği, Kırkayak Kültür, Pera Müzesi, Fransız Enstitüsü, Aynalı Geçit ve Postane İstanbul işbirliğiyle gerçekleşen festivalin gösterim ve etkinlikleri Fransız Kültür Merkezi, Aynalı Geçit, Pera Müzesi, Eksi On Altı ve Postane İstanbul’da, kent gösterimleri ise Tütün Deposu, Eksi Bir, Karga Bar, İPA Kampüs Florya ve Parma Beyoğlu’nda gerçekleşti.
Gösterim Çizelgesi
Program
Ustaya Saygı: Alanis Obomsawin
Kanada’nın yerli Abenaki halkına mensup, dünya belgesel sinemasının en saygın isimlerinden Obomsawin’in retrospektifine yer verildi. Sağlık sorunları nedeniyle İstanbul ziyareti iptal edilmiş olsa da, 55 yıla yayılan sinemacılık kariyeri boyunca 60’tan fazla filme imza atan, sadece Kanada’nın değil dünya belgesel sinemasının da en üretken ve saygın isimlerinden olan yönetmenin 12 filmi Türkiye’de ilk kez seyirciyle buluştu.
Anlaşma mı Oyun mu?
Kanehsatake: 270 Yıllık Direniş
Moose Factory’de Noel Zamanı
Sigwan
Arkadaşım Yeşil At
Restigouche Olayı
Tüm Yapraklar Döküldüğünde
Benim Adım Kahentiiosta
Senatör Murray Sinclair’e Saygı
Nice Çocuğun Annesi
Richard Cardinal: Bir Metis Çocuğun Günlüğünden Yükselen Çığlık
Yürümek Şifadır
Düş Büyüsü
3×3 Eduardo Coutinho
Documentarist, 3×3 Seçkisi’nde ise bir başka usta belgeselcinin, Brezilyalı Eduardo Coutinho’nun üç önemli filmini seyirciye sundu: Master: Copacabana’da Bir Bina (Edifício Master, 2002), Sahne Oyunu (Jogo de Cena, 2007) ve 2014’deki ölümünden sonra tamamlanan Son Söyleşiler (Últimas Conversas, 2015). 3×3 Seçkisi’nin bir diğer konuğu Sırbistanlı belgeselci Mila Turajlić oldu. Arşiv malzemeleriyle yürüttüğü yaratıcı çalışmaları, kişisel ve politik olanı ustalıkla iç içe geçiren, hafıza, tarih ve kimlik gibi temaları benzersiz bir sinematografik dille aktaran Turajlić programda Cinema Komunisto (2010), Her Şeyin Diğer Yüzü (The Other Side of Everything, 2017) ve Cine-Guerrillas: Labudović Filmlerinden Sahneler (Cine-Guerrilas: Scenes from the Labudovic Reels, 2022) adlı filmleriyle yer aldı. 3×3 Seçkisi’nin bir diğer konuğu, Türkiye’de son 15 yıldır her koşulda aktivist bir ruhla üretmeye devam eden İmre Azem, üç filmiyle programda yerini aldı: Ekümenopolis: Ucu Olmayan Şehir (2011), Uçurumun Kıyısında Türkiye (2017) ve ilk gösterimi Documentarist kapsamında gerçekleşmiş olan, deprem belgeselleri serisinin dördüncü halkası Hatay: 24 Aralık 2024 – 8 Ocak 2025 (2025).
Canlandırma Belgeseller
Müfredat Dışı: Gençlik İsyanda!
Festivalin bu yılki odak konularından biri Müfredat Dışı: Gençlik İsyanda! başlığı altında ele alınan öğrenci hareketleri oldu. Dünyadaki gençlik eylemlerinden tarihsel örnekleri hatırlatmayı amaçlayan bölümde, Meksiko’da 1968’de ordu tarafından katliamla bastırılmadan önceki kitlesel üniversite eylemlerini konu alan, belgesel tarihinin az bilinen klasiklerinde Çığlık (El Grito, 1968), Beyrut’ta 1974’te yaşanmış bir üniversite işgalini yeniden kurgulayan 74 (Bir Mücadelenin Yeniden Kurulması) (74 (The Reconstitution of a Struggle), 2012), Brezilya’da 2015’te patlak veren öğrenci isyanlarında sokaktan portreler aktaran Sıra Sende (Espero tua (re)volta, 2019), Hindistan’daki öğrencilerin yaşamına şiirsel bir yerden yaklaşan Hiçbir Şey Bilmediğimiz Bir Gece (A Night of Knowing Nothing, 2021) ve ABD’de Vietnam Savaşı döneminde savaş karşıtlarının yürüyüşünü ele alan Chris Marker imzalı Pentagon’un Altıncı Yüzü (The Sixth Side of the Pentagon, 1967) gibi birbirinden değerli filmler yer aldı.
Sıra Sende
Çığlık
Pentagon’un Altıncı Yüzü
74 (Bir Mücadelenin Yeniden Kurulması)
Hiçbir Şey Bilmediğimiz Bir Gece
Özel Gösterimler
Tükettiğimiz Dünya
Bir Noel Ağacının Yaşamı ve Ölümü
Satın Alırım
Ağaç No.7
Radikal Aşk: Satish Kumar’ın Hayatı ve Mirası
Yaşam ve Diğer Problemler
Elibirlik – Yırcalı Kadınlar
İsrail’in Gazze’deki Ekolojik Soykırımı: 2023-2024
Çiçekler Sessizce Tanıklık Ediyor
Kanehsatake: 270 Yıllık Direniş
Sigwan
Benim Adım Kahentiiosta
Asker Lagünü
Türkiye Panorama
100: İnsan Apoyevmatini ile Doğar, Apoyevmatini ile Ölür
Bazen Hep Birlikte
Bellekvari: KuirFest’in Sözlü Tarihi
Bir Arkadaşlık Hatırası
Bir Garip Rüya Rengi
Bir Sürgünün Not Defteri: Misina
Seva
Biz Radyoyu Çok Sevdik
Bölük Pörçük
Çok Kötü Bir Şey Oldu
Domates Biber Depresyon
E Blok, Daire 5
Elibirlik – Yırcalı Kadınlar
Ezda
İris Yürüyüşü
Sound Dreams of İstanbul
Kavak Ağacının Gölgesinde
Mardiros’dan Bu Yana
Pasaj
Renge Kevir
Sürgün Asla Bitmez
Traugott
Hakkımızda
İlki 2008 yılında gerçekleşen ve o günden beri 14 yıldır belgeselciler için bir buluşma platformu olma misyonunu sürdüren DOCUMENTARIST İstanbul Belgesel Günleri, halihazirda Türkiye’nin tek belgesel film festivalidir. Her sene dünyanın en saygın film festivallerinden derlediği yeni ve ödüllü belgesellerin yanısıra, belgesel sinemanın dünyadaki en önemli isimlerini Türkiye’deki seyirciyle buluşturmayı hedefleyen festival, bugüne kadar Nick Fraser, Eyal Sivan, Helena Třeštíková, Iikka Vehkalahti, John Appel, Heddy Honigmann, Alan Berliner, Stefan Jarl, Zelimir Zilnik, Pirjo Honkasalo, Sean McAllister, Elane Raheb, Alona van der Horst ve Magnus Gertten, Petra Lataster-Czsch, Peter Lataster ve Audrus Stonys, Laila Pakalnina, Hubert Sauper, Jean-Gabriel Periot gibi ustaları İstanbul’da ağırladı.
Genç belgeselcileri desteklemeyi şiar edinen DOCUMENTARIST, her yıl yönetmenlerin 1. ve 2. filmler içinden bir filme Yeni Yetenek Ödülü veriyor. Ödül 2012 yılından itibaren, Hollandalı ünlü belgeselci Johan van der Keuken adını taşıyor. DOCUMENTARIST, ayrıca 2014 yılından itibaren Uluslararası Film Eleştirmenleri FIPRESCI Jürisini Türkiye’de ağırlayan üç festivalden biri oldu. 2023’te ise Kurgucular Dayanışması işbirliğiyle En İyi Kurgu, En İyi Görüntü ve En İyi Ses Tasarımı dallarında ödül vermeye başladı.
Her yıl Haziran ayında düzenlenen festival, yerli ve yabancı belgeselciler için bir buluşma platformu olma misyonunu Aralık ayında gerçekleştirdiği “Hangi İnsan Hakları? Film Festivali” ve her iki haftada bir Cumartesi günleri gelenekselleşen ve DEPO’da gerçekleştirilen “SaturDox Belgesel Buluşmaları” gibi yan etkinliklerle de sürdürüyor, profesyonelleşen kadrosu ile her sene çıtayı biraz daha yükseltiyor.
DOCUMENTARIST 2014’ün poster ABD’de düzenlenen bir tasarım yarışmasında poster-baskı dalında birincilik ödülü kazandı. Poster Hazal Kaya, Ayça Damgacı ve Sadi Celil Cengiz gibi oyuncuların yüzler kullanılarak hazırlanmıştı. Bugüne kadar tanıtım kampanyalarımızda rol alan diğer sanatçılar arasında: Serra Yılmaz, Nejat İşler, Ahu Türkpençe, Bülent Emin Yarar, Muhammet Uzuner, Tülin Özen, Türkü Turan, Derviş Zaim, Yiğit Özşener, Aslı Şahin, Sanem Öge ve Füsun Demirel yer aldı.
info@documentarist.org
Sanat Yönetmenleri / Art Directors
Emel Çelebi
Necati Sönmez
Festival Yürütme Kurulu / Executive Board
Emel Çelebi
Emre Serbes
Güliz Sağlam
Melike Ölker
Nazlı Evrim Şerifoğlu
Necati Sönmez
Festival Koordinatörü / Festival Coordinator
Melike Ölker
Seçici Kurul / Jurors
Bingöl Elmas
Elif Ergezen
Emel Çelebi
Emre Serbes
Erhan Örs
Güliz Sağlam
Somnur Vardar
Grafik Tasarım ve Uygulama / Graphic Design and Realization
Volkan Ölmez, Muaz Durak / FOL Studio
Poster
Diagrafik
Web Tasarım / Web Design
Ecem Öztürk
Web İçerik Editörü / Web Content Editor
Melike Ölker
Sosyal Medya / Social Media
Damla Uyar
Esril Bayrak
Etkinlikler Koordinatörü / Events Coordinator
Güliz Sağlam
Gönüllü Koordinatörü / Volunteer Coordinator
Emre Serbes
Teknik Ekip / Technical Crew
Anıl Olcan
Barış Türkdoğan
Gizem Sert
İlyada Akyüz
Selim Can Türkmen
Vezircan Ölmez
Söyleşi Koordinatörü / Q&A Coordinator
Güliz Sağlam
Söyleşi ve Etkinlik Kolaylaştırıcıları / Q&A Moderations
Elif Ergezen
Emel Çelebi
Güliz Sağlam
İmre Azem
Nazlı Evrim Şerifoğlu
Necati Sönmez
Reyan Tuvi
Ardıl Çeviri / Consecutive Interpreting
Alara Köknar
Bade Başer
Çeviri Koordinatörü / Translation Coordinator
Melike Ölker
Altyazı ve İçerik Çevirileri / Subtitle and Content Translation
Alara Köknar
Anka Çoban
Bora Ergün
Bülent Bengü
Didem İpekoğlu
Ege Kayalar
Ezgi Beyazgül
Emre Serbes
Ezgi Beyazgül
Hilal Ebru Yakar
İpek Yardımcı
Selma Suna
Video Kayıt / Video
Gizem Tonbak
Elektronik Altyazı Koordinatörü / Soft Subtitling Coordinator
Anka Çoban
Festival Fragmanı / Festival Trailer
Asya Leman
Konuk Koordinatörü / Guest Coordinator
Melike Ölker
Festival Gönüllüleri / Festival Volunteers
Aslı Bakır
Barış Türkdoğan
Burak Kamar
Damla Durlu
Erva Deniz
Esma Kaya
Gizem Gergerlioğlu
Gizem Sert
İlayda Bolat
İlyada Akyüz
İrem Uçar
Kübra Yanık
Lisa Araz
Meltem Kaya
Neris Erdemir
Omar İsmail
Ozan Asma
Zeynep Solak
Zühre Güldoğdu
Teşekkürler / Thanks to:
Ahsen Erdoğan
Ali Kemal Salduz
Anıl Olcan
Asena Günal
Aslı Odman
Aslı Ertürk
Ayşe Zeynep Sezerel
Bahar Çelik Omur
Bahar Türkay
Beyza Üstün
Cem Altınsaray
Cenan Tüzel
Çisem Şendeniz
David Naves
Demet Parlar
Dorota Andrzejak
Esen Karol
Eleni Varmazi
Enes Kudu
Eytan İpeker
Ezgi Şahin
Florent Signifredi
Gülçin Kaya
Hakan Nişancı
Haluk Özsoy
Hatice Günaydın
İffet Baytaş
İlksen Dinçer Baş
İsa Kaya
Karen Cirillo
Korcan Uğur
KUDA
Marie Didiş
Mari Arapyan
Mehmet Dalkanat
Mine Yıldırım
Nevra Aslantürk
Osman Kavala
Onur Akgül
Ozan Kara
Özge Çiğdem Denizci
Recep Tuna
Selen Çatalyürekli
Sedat Gündoğdu
Selin Kalaycıoğlu
Selin Muğla
Serhan Bülbül
Silvia Neureiter
Sonay Yıldız
Talitha Smit
Tatlıhan Tuncel
Uldis Cekulis
Üstüngel İnanç
Vaida Stankeviciene
Yusuf Ayaz
Yusuf Pinhas
Poster Baskı / Print
Şan Ofset
Etkinlikler
Yan Etkinlikler, Paneller ve Forumlar
Festival sadece gösterimlerle sınırlı kalmayıp yoğun bir etkinlik programı sundu:
- Agit Özdemir ile “Bir Ekokırım Suçu Olarak Savaş” söyleşisi.
- Mine Yıldırım’ın sunduğu “İstanbul’un Köpekleri Arşiv Sergisi” üzerine sunum.
- Vicdani ret, öğrenci hareketlerini belgelemek ve kuir sinemada kolektif üretim üzerine atölye ve forumlar.
- İmre Azem moderatörlüğünde Ayşe Mücellâ Yapıcı, Pelin Pınar Giritlioğlu ve Tuğçe Tezer’in katıldığı “İstanbul’dan Hatay’a Planlama Neye Yarar?” başlıklı deprem ve kamu yararı paneli.
- “Bağımsız Festivaller, Alternatif Olanaklar” başlıklı festival buluşması.
LAILA PAKALNINA SİNEMA DERSİ
ATÖLYE: Öğrenci Hareketleri: Eylemi Belgelemek, Belgeleme Eylemi
FORUM: Bağımsız Festivaller, Alternatif Olanaklar
PANEL: İstanbul’dan Hatay’a Planlama Neye Yarar? Deprem, Kanal ve Kamu Yararı
SÖYLEŞİ VE GÖSTERİM: Bir Ekokırım Suçu Olarak Savaş
SÖYLEŞİ: Kaybolan Yaşamlar, Kalan Kayıtlar – İstanbul’un Köpekleri Arşiv Sergisi Üzerine
YAKIN PLAN: İki Yönetmen – İki Film: Belgeselde Sahneleme ve Anlatım Dili
YUVARLAK MASA: Kuir Sinemada Kolektif Üretim Pratikleri, Temsil ve Yaratıcılık
Ödüller ve Jüriler
Türkiye yapımı tüm filmlerin ve yan etkinliklerin ücretsiz olduğu festival, Metrohan’da düzenlenen ödül töreni, ödüllü filmin gösterimi ve Parma Beyoğlu’ndaki kapanış partisiyle 19 Haziran akşamı sona erdi.
- Johan van der Keuken Yeni Yetenek Ödülü: Aslı Odman, Nagehan Uskan ve Sevgi Ortaç’tan oluşan jüri, ödülü Aybüke Avcı’nın yönettiği “Domates Biber Depresyon” filmine verdi.
- Jüri Özel Ödülü: Aynı jüri tarafından Bahar Bektaş’ın “Sürgün Asla Bitmez” filmine verildi.
- Kurgu, Görüntü ve Ses Tasarımı Ödülleri: Ahmet M. Öğüt, İdil Akkuş ve Orçun Özkılınç’tan oluşan jüri şu isimleri ödüllendirdi:
- En İyi Kurgu: Eytan İpeker (“Bazen Hep Birlikte”).
- En İyi Görüntü: Meret Madörin ve Antonia Killian (“Sürgün Asla Bitmez”).
- En İyi Ses Tasarımı: Alexis Baskind (“İstanbul’un Sesli Rüyaları”).
Mekanlar
Aynalı Geçit Etkinlik Mekanı (Festival Merkezi)
Meşrutiyet Cad. Avrupa Pasajı Kat:2 Galatasaray, 34435 Beyoğlu/İstanbul
Fransız Kültür Merkezi
Beyoğlu, İstiklal Cad. No:4, 34435 Beyoğlu/İstanbul
Metrohan
Erkanı Harp Sk. No: 2,
Tünel, Beyoğlu
Pera Müzesi
Asmalı Mescit, Meşrutiyet Cd. No:65,
34430 Beyoğlu/İstanbul
Postane
Bereketzade, Camekan Sk.
No.9 Beyoğlu/İstanbul
Eksi On Altı Mekan
Hasanpaşa, Derici Zeynel Sk.
No:8/A Kadıköy/İstanbul
Destekleyenler
