Görsel antropolojinin öncülerinden İstanbul doğumlu Asen Balikci, DOCUMENTARIST'in bu seneki sürpriz konuklarından biri. Türkiye'de ismi az bilinmekle birlikte, Kanada’nın önemli antropologlarından olan ve 1960'lardan itibaren yaptığı filmlerle görsel antropolojide önemli bir yol açmış olan Balikci, Alaska’dan Bulgaristan’a çeşitli coğrafyalarda çektiği filmlerden bir seçkiyle Türkiye'de ilk kez seyirciyle buluşacak. Balikci, İstanbul'da kaldığı süre boyunca görsel antropoloji alanında çalışan genç belgeselcilerle de buluşarak deneyim aktarımında bulunacak.

Asen Balikci ile Buluşma atölyesinin içeriği, Türkiye'de görsel antropoloji alanında projeler üreten Kozavisual grubu tarafından tasarlandı.

3 Haziran 2011, Cuma
saat: 16:00 – 19:00, Akbank Sanat

Bu kimin hikayesi?

Yarattığımız hikayelerin ne kadarı bize ait, ne kadarını kaydedilen gerçeklik belirliyor?

Görselliğin bilgi alanına tanıştırılması, Lumiére kardeşlerin (The Lumière brothers) fabrikadan çıkan işçileriyle birlikte, bir olayın kaydı olarak sinemanın olanaklarının araştırılmasıyla kolkola gelişen bir süreçti. 1920'lerde Robert Flaherty Moana’yı yaptığında John Grierson buna “gerçekliğin yaratıcı değerlendirmesi” (creative treatment of actuality) adını koymuştu. Aynı yıllarda başka bir coğrafyada Vertov’un Kino-Pravda serisi doğdu. Gerçek, sinemanın olanaklarıyla sorgulanıyor ve tarihte gerçeklikle kurulan yeni bir ilişki biçimi sahneye çıkıyordu.

Hareketli imajların yazı diline karşı duruşu, sosyal bilimlerin sadece yöntem tartışmalarına değil aynı zamanda bilen öznenin Dünya’yla kurduğu ilişkinin sorgulanmasına kadar geniş bir alanda etkili oldu. Araştırma alanındaki “mevcudiyetimiz burada içerilen ilişkileri ve etkileşimleri nasıl çözündürür ve değişikliğe uğratır" sorusu, kamerasıyla alanda çalışan belgesel sinemacının masa başı sosyal bilimcisine sordurduğu önemli bir sorudur. Sinema bu bedensel mevcudiyetin ilişkiselliklerini zaman-mekan birliğine dayanarak iletişime sokma gücüne sahiptir. Bu anlamda, Türkiye’de fazla gündeme gelmeyen bir alan olarak, sosyal bilimlerin görsel malzemeyi kaynak olarak kullanması konusunda yapılacak tanıtım çalışmaları önem taşımakta. Sadece sosyal bilimciler için değil belgeselciler için de ufuk açıcı yönleri var. Gerçekliğin kaydı, görünmeyenin görünür kılınması olarak anlaşılabileceği gibi aynı zamanda gerçekliği anlama çabasına hizmet edebilecek araçlar geliştirmek olarak da değerlendirilebilir. Bu iki amacı birbirine yakınlaştıran görsel antropoloji yada etnografik film yapma, belgesel sinema içinde ayırıcı özellikleri olan ve teorileşme çabaları çok taze bir alan.

Documentarist 2011 kapsamında geçekleşen bu buluşmada, fikirleri disiplinlerarası dolaşıma sokmak gerekliliğine inanarak, görsel antropoloji alanında Türkiye’de edinilmiş deneyimlerden bir tanesi olan “Kırsal Avrupa’yı Derinlemesine Anlamak Projesi”ni paylaşıyoruz. Bu program kapsamında, film gösterimi ve ardından film yapım aşamasının tartışılacağı söyleşi ortamı sağlayarak, etnografik film yapım yöntemleri, alan araştırması yapmak, tüm bu süreçte karşılaşılan sorunlar ve çözüm yolları, etnografik filmin belgesel sinemayla ilişkisi konularını, görsel antropoloji tarihinde önemli isimlerden biri olan Asen Balikci’yla tartışıyoruz.

- Kozavisual