Esenyurt, İMECE Kadın Dayanışma Derneği üyesi gündelikçi kadınlarla yapılan forum tiyatro çalışmasını iki aşamalı olarak ele alıp değerlendirebiliriz.

İlk aşama, kadınlarla oyun ortaya çıkarma süreci ve bu süreçte yaşananlardı. Bu süreçte yapılan iki günlük atölye çalışmasında kadınların sorunları ortaya konmaya çalışıldı. Çalışıldı diyoruz, çünkü kadınların bir çok sorunu içselleştirdikleri, sorun olarak görmedikleri ama hem psikolojik, hem de fiziksel olarak çok zorlandıkları ve dayanma sınırlarının son aşamalarında oldukları anlaşıldı. Soru cevaplarla, doğaçlamalarla kendi yaşadıklarına ilişkin farkındalık oluşturma ve içinde bulundukları durumu tüm açıklığıyla kendilerinin değerlendirebilmeleri için firsatlar yaratıldı.

Çalışma sonunda, emeklerinin ev kadınlarının yaptıkları işler gibi görülmediği ortaya çıktı. Ev içi emek bağlamında, kendi durumları ile çalışmayan ev kadınlarının durumları arasında bir paralellik kuruldu. Buradan yola çıkarak bu alanda iş tanımının yapılmadığı ve sınırlarının belli olmadığı ortaya çıktı. Emeklerinin gittikleri ev (işyeri) için artı bir iş gücü olarak kabul edilmesi gerektiği, çalışma saatlerinin ve yapılacak işlerin belirlenmesi –kısaca tanımının yapılması- gereği dile getirildi. Ayrıca işe ulaşmada toplu taşıma araçların yetersizliği, evlerinde eşlerinden gördükleri fiziksel ve psikolojik şiddet de yan ama önemli sorunlar olarak dile getirildi.

Tartışmalar sonucunda sabah evden çıkıp otobüse bindikleri andan itibaren, çalıştıkları evlerde maruz kaldıkları muamele ve eve döndüklerinde yaşadıkları sorunları dile getiren 3 bölümlük bir oyun hazırlandı.

Forum aşaması, yaklaşık 80 kişinin katılımıyla Kumbaracı50 tiyatro salonunda halka açık olarak sergilendi. Foruma Mor Çatı vakfından bir avukat (Birsen Atakan), Esenyurt Belediyesi Kent Konseyi Başkanı ve basından bir çok gazeteci katıldı.

Forum/performans aşaması yaklaşık bir saat sürdü. Tüm kadınlar hem oynadılar hem de foruma-tartışmalara katıldılar. Gündelikçi kadınların yanı sıra dışarıdan gözlemleyen bir çok kişi de seyirci-oyuncuya dönüşerek, aktif olarak role girip sorunlara çözüm bulmaya çalıştı. Böylece sorunu paylaşanların, yaşadıkları sorunları bir çerçeve içinde görmeleri sağlandı. Ayrıca, sorunların bir masaya yatırılıp değerlendirilmesinin ve üzerinde tartışılmasının, en azından yaşadıklarının “kader” olmadığını fark etmeleri açısından önemli olduğunu düşünüyoruz.

Oyunun sonunda Belediye Kent Konseyi Başkanı kadınlara toplu taşımanın yetersizliği konusunda ne yapmaları gerektiğini, nereye dilekçe verip takip etmeleri gerektiği konusunda, Mor Çatı Sığınma Evi’nden gelen Avukat Birsen Atakan ise, çalıştıkları mekanlarda veya kendi evlerinde herhangi bir şekilde baskı şiddet ya da tacize uğramaları durumunda yasal haklarını hatırlattı.

Yine oyunun bitiminde Express Dergisi'nden gelen bir muhabir oyuncularla söyleşiler yaptı. Hayat TV muhabiri de 22 Aralık 2010 tarihinde “Ekmek ve Gül” programına tüm ekibi davet etti.

Ayrıca, forum tiyatronun nasıl yapıldığını öğrenen İMECE’li kadınlar da bundan böyle sorunlarını çözmek ve farkındalık yaratmak için kendi aralarında da çalışmak üzere toplanmaya karar verdiler. Bu da forum tiyatronun yalnızca Kumbaracı50’de sergilenen tek bir oyunla sınırlı kalmadığını, sürdürülebilir olduğunu ve gündelikçiler tarafından da kolaylıkla benimsendiğini göstermesi açısından önemli.

Bugünden yarına değişimin zor olduğu gerçeğini gözardı etmeden, böylesi çalışmaların giderek daha bilinçli, katılımcı ve insan haklarına saygılı toplumların temel taşlarını oluşturacağına ve katkılar sağlayacağına inanıyoruz.

* Forum Tiyatro Yönetmeni, Yrd. Doç.