200.000 Hayalet
200000 Phantoms / Nijuman no Borei
Jean-Gabriel Périot, Fransa, 2007

‘Şehir senfonisi’ türünün en ünlü örneklerinden biri olan film, iki savaş arasındaki Berlin’de bir gün geçirmek üzere bizi zamanda geriye götürüyor. Hareket eden makinelerin büyüsü altındaki kamera, şehirde dolaşarak, görsel izlenimler üzerinden günlük hayatı betimliyor. İmgelerinin gücü ve güzelliği, hele de dinamik kurgusu ile film, izleyiciye o dönemde Berlin’i sarmalayan devinim duygusunu aktarmayı başarıyor.

* Japan Media Art Tokyo, Grand prix, 2007,
* Videologia Volgograd, 1st prize and audience prize, 2007;
* Encounters Bristol, Animated Awards, 2007;
* Ann Arbor IFF, Best International Film, 2007;
* 215 festival: Tampere, Annecy, Edinburgh, IDFA Amsterdam, Sheffield, Odense, Jeonju, Tokyo, Pantin, Liepzig, Huesca, Trecin, Sapporo.

Amsterdam Küresel Köyü
Amsterdam Global Village
Johan van der Keuken, Hollanda, 1996’

Bu dört saatlik destanda, Johan van der Keuken, memleketi Amsterdam’ı ve orada yaşayan insanları anlatıyor. Bu dolambaçlı yolculukta kamera, sakince, şehrin kanallarında, sokaklarında ve meydanlarında dolaşıyor. Yolda eski ve yeni Amsterdamlılarla, şehrin dünyanın dört bir yanından gelmiş sakinleriyle, karşılaşıyor ve onları, köklerini, üçüncü dünya ülkelerine kadar takip ediyor ve her seferinde, yine onların peşinden, Amsterdam’a geri dönüyor.

 

* Netherlands Film Festival - Grolsch Award, 1996;
* Berlin Film Festival, 1997;
* Munich Documentary Film Festival, First Prize,1997;
* Cinema de Recherche Award-Vue sur les Docs, 1997.

Bogota’da Değişim
Cities On Speed: Bogota Change
Andreas Møldalsgaard, Danimarka, 2009

Kolombiya’nın başkenti Bogota, 1995 – 2005 yılları arasındaki on yıllık dönemde mucizevi bir değişim geçirdi. Korku ve suçun kol gezdiği, dünyanın en yüksek cinayet oranlarından birine sahip bir yerleşimden dünya genelindeki şehir planlama uzmanlarının örnek aldığı bir kente dönüştü. Bu dönüşümü gerçekleştirenler, vizyon sahibi ve ileri görüşlü belediye başkanları Antanas Mockus ve Enrique Penalosa oldu. Onlar, farklı yöntemler uygulayarak halkın alışkanlıklarını ve kentin altyapısını değiştirmeyi başardı.

* IDFA, 2009.

Kahire Çöplüğü
Cities on Speed: Cairo Garbage
Mikala Krogh, Danimarka, 2009

Kahire’nin nüfusu bugün yaklaşık 20 milyon kişi. Çöpler sokaklara yığılıyor ve bu yığınlar giderek büyüyor. Halk bu çöp mevzusunda pek çok fikir ileri sürüyor, fakat hiç kimse bu sorunun nasıl çözüleceğini bilmiyor. Hem çöplerle iç içe yaşayan Kahireliler’e, hem de kentin çöp sorununu çözmek ve halka çöplerin nasıl toplanacağını öğretmek için İtalya’dan getirilen çöp imha uzmanlarına odaklanan film, Kahire’deki kent yaşamını çarpıcı şekilde yansıtıyor.

* IDFA, 2009.

Kente İlk Adım
Coming to the City
Eva de Breed, Hollanda, 2009

Andala, Maria, Nick ve Dong Bing dört farklı ülkede yaşıyor, fakat ortak bir noktaları var: Hepsi de yeni bir hayat kurmak için büyük şehirlere taşınmaya karar verir. Altı ay boyunca, Metropolis TV’nin yerel video muhabirleri onları New York, Bogota, Şangay ve Luska’da takip ediyor. Hepsinin bir hayali ve büyük şehirde hayatta kalabilmek için bir stratejisi var. Kim başarabilecek, kim yapamayacak? Büyük şehrin bir parçası olabilmek için neleri feda etmeye hazırlar?

* IDFA, 2009.

Guernica
Alain Resnais, Robert Hessens, Fransa, 1950,

26 Nisan 1937 günü, küçük Bask kasabası Guernica, hiçbir uyarıda bulunulmadan Alman uçakları tarafından bombalandı. Saldırıda, hepsi sivil 200 kişi öldürüldü. Dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca insan gibi, Pablo Picasso da şaşkına döndü ve duygularını, kurban edilen bu şehrin adını taşıyan görkemli ancak dehşet verici bir tabloya döktü. Film, yalnızca tablo üzerine yorum yapmakla kalmıyor, hummalı kamera ve ses efektleri ile tabloya yeni bir hayat veriyor.

 

Hanasaari A
Hannes Vartiainen, Pekka Veikkolainen, Finlandiya, 2009

Helsinki’deki bir kömürlü elektrik santralinin son günlerini anlatan deneysel bir belgesel. Helsinki’nin kent yapısı değişiyor, eski sanayi tesisleri yıkılarak yerlerine modern konut siteleri inşa ediliyor. Hannes Vartiainen ve Pekka Veikkolainen, bu ilginç öyküyü anlatmak üzere fotoğraflar, animasyon, aktüel çekimler ve grafik çizimleri bir araya getiriyor.

 

* Tampere FF, The Risto Jarva Award & Prize for Best Cinematography, 2009;
* Hong Kong IFF, Short Film Grand Prize, 2009.

Helsinki, Daima
Helsinki, Forever
Peter von Bagh, Hollanda, 2009

Ödüllü Finli yönetmen ve akademisyen Peter von Bagh’ın yönettiği “Helsinki, Daima”, eski arşiv görüntülerinin yenden kurgulanmasıyla gerçekleşmiş. Film, önde gelen Finli kurmaca ve belgesel yönetmenlerinin bakış açısından Helsinki’nin yüz yıllık tarihini sunuyor. Bir yandan kentin portresini çizerken öte yandan Fin kültürü hakkında da kapsamlı bir makale işlevi görüyor. Hem harika bir şehir senfonisi, hem de Helsinki’nin tarihçesini anlatan bir masal.

 

* Helsinki Festival, 2008; Laterna Magica Festival, 2008;
* DocPoint Helsinki DFF, 2009; Tampere FF, 2009;
* NICE Festival, Liverpool, 2009; Aye Aye Film Festival, 2009.

Sosyal Konut
Housing
Federica Di Giacomo, Italya, 2009

Bari’de yirmi yılı aşkın bir süredir kimseye yeni sosyal konut tahsis edilmedi, ancak bekleme listesinde üç bin ailenin adı yazılı. Bu durum yoksullar arasında kaçınılmaz olarak sessiz bir savaşa yol açtı: Evinden birkaç saatliğine dahi ayrılan kişiler, döndüklerinde evlerine el konulup evsizlerin yerleştiğini görüyor! Yani, kanunen insnalar evlerinin sahibi olduğu halde pratikte evler insanları sahipleniyor. Film, her gün konut sorunu saplantısıyla yaşamanın çılgınca ve korkunç sıkıntısını anlatıyor.

* Locarno FF, 2009; CPH:DOX, 2009; Torino FF, 2009;
* DocsBarcelona , 2010; Thessaloniki, 2010; Bari IFF, 2010;
* Sguardi Altrove FF, 2010; Nododoc, 2010;
* Festival Cinematográfico Int.l Uruguay, 2010; Marfici, 2010.

L’esprit de l’escalier
Searle Kochberg, İngiltere, 2010

“L’esprit de l’escalier”, ne söyleyeceğini iş işten geçtikten sonra akıl etmek anlamına gelen Fransızca bir deyim. Bu kısa belgesel film ise, bir zamanlar İstanbul’da yaşayan bankacı Sefarad bir aile olan Kamondolar’ın yaptırdığı mimari alanlar, basamaklar ve merdivenler üzerine bir meditasyon. Ailenin İstanbul’da başlayan yaşam öyküsü, Paris ve Drancy’den sonra Auschwitz’e gönderilmeleriyle sonra eriyor. Tüm bu mekanlarda onların izlerini takip eden film, yitik insanların anısına, kendine özgü bir ruh yaratıyor.

(İlk Gösterim)

Megakentler
Megacities
Michael Glawogger, Avusturya, 1998

Mumbay, Meksiko, New York ve Moskova. İnsanlar bu dört şehrin sokaklarında, gece kulüplerinde, fabrikalarında, çöplüklerinde, tren istasyonlarında, restoranlarında hatta evlerin içinde bile hayatlarını sürdürmek için kıyasıya mücadele ediyor. Her şehrin ritmi birbirinden farklı dahi olsa, varoşlarda hayatta kalmaya çalışanlar için değişen bir şey yok. Yönetmen Glawogger, “İşçinin Ölümü”nden sonra çektiği bu ikinci belgeselinde, yer yer kurmacaya göz kırpan bir tarzla megakentleri anlatıyor.

* San Francisco IFF, Golden Spire Award, 1999;
* Vancouver IFF, Best Documentary Feature, 1999;
* São Paulo IFF, International Jury Award for Best Documentary, 1998;
* Viennale, Vienna Film Award, 1998.

Mumbay’da Hatlar Kesik
Cities on Speed: Mumbai Disconnected
Camilla Nielsson, Frederik Jacobi, Danimarka, 2009

Mumbay, kortizon almış gibi aşırı bir hızla dünyanın en büyük şehirlerinden biri haline geliyor. Her gün, insanlar hınca hınç trenlerden düşerek ölüyor, arapsaçına dönmüş trafikte arabalar tıkanıp kalıyor. Bunların hepsi, altyapısı çökme noktasına gelmiş dar bir yarımadada yaşanıyor. İç içe geçmiş üç hikâye üzerinden Mumbay’daki altyapı savaşının önde gelen insanlarıyla tanışıyoruz. Kesin olan tek bir şey var: Dünyanın en büyük demokrasisinde şehir plancılığı yapmak kolay değil!

* IDFA, 2009.

Şanghay’da Yer Yok!
Cities on Speed: Shanghai Space
Nanna Frank Møller, Avusturya, 1998

Şanghay’da iki günde bir yeni bir binanın inşaatı tamamlanıyor ve kent nüfusu her yıl yarım milyon kişi artıyor. Yetkililer umutsuzca yeni yerleşim alanları oluşturmakla uğraşırken kent halkı sürekli değişen çevreye uyum göstermeye çalışıyor. Hükümet danışman Profesör Shu ise, 20. kattaki bürosunda yeni kuşak genç şehir plancıları yetiştiriyor. Tüyler ürpertici bir gerçek var: Şanghay’da milyonlarca kişinin gereksinim duyduğu yeni yerleşim alanlarını oluşturmak için, planlama uzmanları şimdi de gözlerini yer altına dikiyor!

* IDFA, 2009

Vinçlerin Yalnızlık Dolu Yaşamı
The Solitary Life of Cranes
Eva Weber, İngiltere, 2008

Kısmen şehir senfonisi, kısmen görsel bir şiir olan belgesel, bir kentin görünmez yaşamını, kalıplarını ve gizli sırlarını sokak seviyesinden çok yüksekte çalışan vinç operatörlerinin gözünden anlatıyor. Film süresince operatörler, Londra’ya ve genel olarak hayata ilişkin düşüncelerini ve izlenimlerini paylaşıyorlar. Sonuçta ortaya çıkan, hem göklerde çalışan vinç operatörleri, hem de yukarıdan izledikleri insanlar için varoluşun yaşanan çevre tarafından ne denli belirlendiğini anlatan şiirsel bir meditasyon.

* Documentary Edge Festival, Best Short Documentary Award, 2010;
* DocuDays, Beirut, Best Short Documentary, 2009;
* Dokufest, Award for Best Short Documentary, 2009;
* Best Short - Oxdox Documentary IFF, 2009;
* Britdoc FF, Award for Best Short Documentary, 2008.

Ütopya 3: Dünyanın En Büyük Alışveriş Merkezi
Utopia Part 3: World’s Largest Shopping Mall
Sam Green, Carrie Lozano, ABD, 2009

Güney Çin’in Guangzhou şehrindeki Güney Çin Alışveriş Merkezi, dünyanın en büyük alışveriş merkezi olma ününe sahip. Burası, Çin’in ekonomik süper güç haline gelmesinin ve ABD’yi gölgede bırakmaya başlamasının sembolü olarak görülüyor. Ancak açılışından dört yıl sonra, neredeyse halen bomboş duruyor. Günümüzün ekonomi koşulları altında, alışveriş merkezinin bu hali belki de her şeyden çok küresel kapitalizmin geleceği hakkında bir metafor olarak görülebilir.

* Ann Arbor FF, 2009;
* San Francisco FF, 2009; Seattle FF, 2010.

Berlin, Bir Şehir Senfonisi
Berlin: Symphony of a Great City / Berlin: Die Sinfonie der Grosstadt
Walter Ruttmann, Almanya, 1927

‘Şehir senfonisi’ türünün en ünlü örneklerinden biri olan film, iki savaş arasındaki Berlin’de bir gün geçirmek üzere bizi zamanda geriye götürüyor. Hareket eden makinelerin büyüsü altındaki kamera, şehirde dolaşarak, görsel izlenimler üzerinden günlük hayatı betimliyor. İmgelerinin gücü ve güzelliği, hele de dinamik kurgusu ile film, izleyiciye o dönemde Berlin’i sarmalayan devinim duygusunu aktarmayı başarıyor.

 

Nice Hakkında
About Nice / À Propos de Nice
Jean Vigo, Fransa, 1930

Bir Fransız şehri olan Nice’in günlük rutinini izleyiciye aktaran bu kısa, sessiz belgesel, bir şehir senfonisinden çok daha fazlası. Vigo, sınıflar arasındaki ekonomik ve sosyal uçurumu gözler önüne seren, avant-gard filmi için şöyle diyor: “Bu filmde, bir şehrin belirli temel görünümleri üzerinden bir hayat tarzı yargılanıyor... Kendi gerçeklerinden kaçarken kaybolmuş bir toplumun son nefesleri, insanı hasta ediyor ve devrimci bir çözüm fikrine yaklaştırıyor.”

 

Lodz Kentinden
From the City of Lodz / Z miasta Lodzi
Krzysztof Kieslowski, Polonya, 1968

Polonya’da 60’lı ve 70’li yıllar boyunca, belgesel film, sosyal gerçekleri ve vatandaşın esas düşüncesini dile getirmede, Komünist Parti propagandalarına karşı duran önemli bir araç olmuştur. Kieslowski tarafından Lodz Film Akademisi’nde bitirme tezi olarak hazırlanan bu belgesel, yıllanmış, savaş öncesinden kalma yapısıyla ve güç yaşam koşullarıyla Lodz şehrinin bir portresini çiziyor. Yıkılmakta olan bina görüntülerine ise şehri ve sanayini anlatan iyimser bir üst ses eşlik ediyor.

 

İstanbul Do/ Redo/Undo: Sular, Sokaklar, Suratlar
Nezih Erdoğan, Türkiye, 2010

Yelkenliler, sandallar, vapurlar, çeşmeler, tenha sokaklar, insan kalabalığının aktığı caddeler, duran, bakan insanlar. Yitik, artık olmayan bir İstanbul’un suları, sokakları, suratları. Film, bu görüntülerin değil, bu görüntülerin filmlerinin filmi; sadece eski İstanbul’a değil, aynı zamanda eski filmlere bakıyoruz. Do-redo-undo. Geçmişin görüntüleriyle, bugünün müziği ve sesleri içiçe girdiğinde, geçmişin alanı (görsel uzamı) bugüne dair bir algıya bağlanıyor, tek başına olduğundan farklı bir anlama uzanıyor.

* Film Biennale EYE Film Institute NederlandS, 2010.
* İstanbul Film Festival, 2010