SİYAD YERLİ BELGESEL SEÇKİSİ

Volga Volga; Şizofreniyle Yaşamak
Ayşegül Taşkent
2007, 60’

Bir şizofreni hastasının ve ailesinin yaşamından kesitler... Yönetmen, kamerayı Ankara’da yaşayan ve şizofreni hastalığıyla boğuşan ağabeyine, anne babasına ve kendine çeviriyor. Aynı zamanda Ankara Şizofreni Hastaları ve Yakınları Derneği üyelerinin röportajlarıyla, şizofreninin nasıl bir hastalık olduğuna ilk elden açıklık getiriyor.

1905 yılında Mısır Hıdivi Abbas Hilmi Paşa’nın Dalaman’daki arazisinde çalıştırmak üzere beraberinde getirdiği Mısır ve Sudanlıların Türkiye maceraları... Filmde, Mısır ve Sudan kökenli 10 Türkün hikayesini kendi ağızlarından dinliyoruz. Onların Türkiye’si biraz farklı mı, yoksa bildiğimiz Türkiye mi? Film bu sorunun peşine düşmüş, kararı izleyiciye bırakıyor.

Güzel bir yaz günü, Vakfıkebir kasabasının Dutluk plajında nefleyle bağrışan çocuklar, top oynayan, horon tepen gençler, güneşlenenler, yüzenler. Bir kaç yüz metre uzakta, onlarca kamyonun sahile boca ettigi kayaları denize dolduran iş makinaları.
Karadeniz halkının, yol yapma bahanesiyle denizinden koparılmasının hikayesi.

2 Temmuz 1993'ün hikayesi... Kimi olaylar vardır, hiç unutulmayacaktır, akıllardan hiç silinmeyecektir, hatırladıkça kendimizi yargılayacağız, olaydaki duruşumuzu düşünüp duracağız. İşte Madımak olayı da böyle bir olaydır. Narkolepsi, aşırı uyuma durumu, bir hastalık. Madımak olduğunda bizler bu hastalığa yakalanmıştık...

Emeğinden aldığı güçle kimseye boyun eğmeden, doğanın içinde ve doğayla barışık yaşayan üç kadın: Dağ başında hayvanlarıyla yaşayan bir çoban; yzme bilmediği halde her gün denize açılıp ağ atan bir balıkçı ve evin ekonomisini çekip çeviren, yeri geldiğinde tarla alıp satan bir çiftçi. Üç karakterin hikayesi üzerinden, kadınların güçlü ve üretken kimliğine bir güzelleme denemesi...

Belgesel, Kuzey Kafkasya’nın Ruslar tarafından işgali ile başlayan savaşların ardından, 1864 yılında “büyük sürgün”ü yaşamış Çerkesleri anlatıyor. Çerkesler ikinci, üçüncü ve dördüncü kuşakların tanıklığı ile göçlerini, yeni yurtlarını nasıl kurduklarını, onları özgün Çerkes toplulukları yapan yaşama biçimlerini anlatıyorlar.

Türkiye’de ölüm cezası 2002 yılında kaldırıldı; en son cezalar 1984’de uygulandı.  Bu arada, Cumhuriyetin kuruluşundan beri 15'i kadın toplam 712 kişi, başkalarına "ibret olsun diye" idam edildi. Türkiye’de yaşanmış uygulamalar üzerinden ölüm cezasına insani bir perspektiften yaklaşan belgesel, hayatı darağacında sonlanmış olan yüzlerce kişi adına şu soruyu soruyor: Bu insanları niye öldürdük?

Bursa Gölyazı Köyünde geçim sıkıntısı yüzünden kocalarıyla birlikte balıkçılık yapmak zorunda kalan kadınların zorlukları ve sıkıntıları... Kadınlar hem eş hem anne hem de balıkçı olarak yaşamlarını sürdürmeye hem de çocuklarını okutarak geçimlerini sağlamaya devam etmektedir. Film, bu fedakarlığın öyküsü.

68 gençliği içinden bir grup üniversite öğrencisi, ülkenin doğusu ile batısına eşit yatırım yapılması ve Doğu’daki sorunlara dikkat çekmek amacıyla, Zap suyu üzerinde bir asma köprü inşa eder ve köprüye "Devrimci Gençlik Köprüsü" adını verirler. 1999'da bilinmeyen kişilerce havaya uçurulan köprünün öyküsü, onu yapan ‘68'lilerin ve o dönemi hatırlayan Hakkârililerin tanıklıklarıyla aktarılıyor.

Türkiye, 2007 yazı. Genel seçimlere iki ay var. Altı farklı kadın aynı hedef için büyük bir mücadele veriyor: milletvekili seçilmek. Bir iş kadını, bir profesör, muhalefetin en genç adayı, bir Kürt aktivist ve iki eski genelev çalışanı... Film, bir yandan kadınların meclise girmek için verdikleri mücadeleyi anlatırken diğer yandan da günümüz Türkiyesi’ne ayna tutuyor.

2006 İsrail'in Lübnan saldırısı üzerine bölgeye gitmeye karar veren belgesel sinema öğrencisi Didem, bu durumu ailesinden gizler. Ateşkesin hemen ardından karayoluyla Beyrut'a gider. Didem'in bir film ekibi yoktur ama yanlarında misafir olduğu Beyrut'lu ailenin küçük oğlu Ali, filmin asistanlığını üstlenir...

“Çokuluslu şirketler” 1989-1990 yıllarından başlayarak Türkiye’de siyanürlü özütleme yöntemiyle altın çıkarmak amacıyla lisanslar aldılar. Bunlardan biride, Nergama’da maden isletmeye başlayan Avustralya-Kanada ortaklı Eurogold firmasıdır.Belgesel, bu firmaya karşı savaş açan Bergamalıların ve uzun mücadelelerinin hikayesi.

Bugün dünyada yaklaşık 6.700 dil konuşuluyor. Uzmanların tahminleri doğru çıkarsa, yaklaşık 5.000 dil, bu yüzyılda tarih sahnesinden silinmiş olacak! Bu tehlike dünyanın yaşayan en eski üç dilinden biri ve topraklarımızda yeşermiş olan Süryanice için de geçerli. Filmde Süryanice’nin tarihsel geçmişi, Süryanice el yazmacılığı geleneğinin bölgedeki son temsilcisi olan Papaz Gabriel Aktaş’ın dünyası üzerinden ele alınıyor.

Bir bağlama ustasının portresi... Kemal Usta, 40 seneyi aşkın bir süredir bağlama yapmaktadır ve filmde de görüleceği gibi Erkan Oğur, İsmail Hakkı Demircioglu, Muharrem Temiz gibi usta müzisyenlere saz üretmektedir.

Tuzla Havzası’nda çalışan işçilerin evleri, sabah yediden itibaren “dışarıda”, tersanelerde, deri sanayide, yan sanayide çalışanlar tarafından boşaltılır. Aile evlerinin arasına, ailelerin özlemi ve yataklarla doldurulmuş bekâr odaları karışır.

Film, iş cinayetlerinde katledilmiş işçilerin ailelerinden hala tersanelerde çalışan işçilere, sendikacılardan hukukçulara kadar geniş bir kesimle yapılmış röportajlarla; Tuzla tersanelerinde, “19. yüzyıl koşullarında çalışan” ve “ 20. yüzyıl koşullarını elde etmek için” çırpınan işçilerin 21. yüzyıldaki günlük yaşamından tüyler ürpertici kesitler...

Tarihte Mardin’in kırsal kesiminde onlarca gezici nalbant varken, şu anda yok denecek kadar az. Film, giderek yok olan bu zanaatın son temsilcilerinden birini ve yaptığı işi sezsizce izliyor...

Pembe Hayat Amatör Tiyatro Topluluğu'nun sahnelemekte olduğu 'Pembe Gri' isimli oyundan yola çıkarak Pembe Hayat LGBTT Dayanışma Derneği’nin oluşum sürecini anlatan film bir tren yolculuğu ile başlar. Bu yolculuk aynı zamanda transgender bireylerin yaşamlarına ve mücadelelerine yapılan bir yolculuktur.

Beden kavramını insan saplantıları çerçevesinde ele alan film aslında, hepimizin farklı nedenlerle ergeç yaşadığı, ne kadar sakınsak da peşimizi bırakmayan takıntıları, korkuları, kuşkuları, endişeleri, kararsızlıkları ve bunların ardından içine düşülen çıkmazları şişmanlık üzerinden anlatmaya çalışıyor.

Bir traktör fabrikası işçilerinin, bir günlük çalışmalarından kesitler…

Görme engelli bir dengbejin, modernite karşısında ayakta kalmak için verdiği mücadele ve bu mücadelenin dengbej’in ‘gözünden’ anlatılması.

Doğan ailesinin büyük oğlu Coşkun, üniversite 2. sınıftayken politik görüşleri nedeniyle tutuklanır ve 9,5 yıl cezaevinde kalır. Günlük yaşamları içinde geçmişe dönüp bakan aile bireyleri için tek sevinç kaynağı Coşkun'un köye gelmesi, ailesiyle yeniden buluşmasıdır.